Fairtrade

Tymczasem ‘Fairtrade’ to nie tylko znaczek na produktach i związany z nim system certyfikacji. Fairtrade to przede wszystkim szeroko pojęta strategia walki z biedą w krajach rozwijających się, polegająca na otwieraniu dostępu do wolnego rynku tym rolnikom i producentom, którzy do tej pory otrzymywali minimalne stawki za swoje produkty lub w ogóle nie byli w stanie znaleźć rynków zbytu, marginalizowani przez konwencjonalny system międzynarodowego handlu, faworyzujący dużych graczy. System Fairtrade wprowadza bliższe relacje pomiędzy producentem a odbiorcą. Producent przestaje być anonimowy: nabywca oferuje godziwą zapłatę za towar oraz, w ramach współpracy, różnoraką pomoc dla lokalnej społeczności, np. w postaci zapewnienia dobrych warunków pracy, szkoleń dla pracowników, dofinansowania szkoły dla dzieci, czy wsparcia dla projektów służących lokalnemu rozwojowi.

Pionierem idei sprawiedliwego handlu, na długo przed ustanowieniem znaku Fairtrade, był Emmanuel Bronner, założyciel firmy Dr Bronner’s Magic Soaps. Już w latach 60. ubiegłego wieku Dr Bronner propagował ‘konstruktywny kapitalizm’, przekonując, że tradycyjny podział zysków w przedsiębiorstwie jest niemoralny a właściciele firm powinni dzielić się zyskami ze swoimi pracownikami oraz dostawcami. Czas pokazał, że Dr Bronner był prawdziwym wizjonerem. Propagowane przez niego zasady weszły na stałe do podręczników etyki biznesu. Coraz więcej firm troszczy się o dobrobyt swoich współpracowników z biedniejszych krajów, a także o dobro środowiska naturalnego, z którego pochodzą surowce do produkcji.

Dzisiaj firma Dr Bronner’s jest przykładem, jak prowadzić ‘sprawiedliwy handel’. Główne surowce do produkcji magicznych mydeł, czyli naturalne oleje, pochodzą z organicznych upraw ‘fairtrade’. Olej kokosowy, na przykład, jest produkowany na Sri Lance przez 500 małych farm zrzeszonych w spółdzielnie. Farmy te należą do lokalnych rodzin od pokoleń, co daje pewność, że drzewa nie zostały zasadzone na ziemi uzyskanej z wykarczowania lasu tropikalnego, jak to się obecnie często zdarza. Firma Dr Bronner’s uczy właścicieli upraw, jak nowocześnie zarządzać gospodarstwem, np. poprzez stosowanie dodatkowych upraw podnoszących dochód oraz dofinansowuje stosowanie organicznego nawozu zamiast środków chemicznych. Działania te mają na celu poprawę wydajności, poprawę użyźnienia gleby oraz podniesienie zyskowności, dzięki czemu małe farmy kolektywnie mogą konkurować z dużymi plantacjami. Podobnie dzieje się w Ghanie, skąd otrzymuje się olej palmowy. Ze sprawiedliwych cen korzystają nie tylko kobiety zatrudniowe przy produkcji oleju, ale także całe ich społeczności, którym Dr Bronner’s dofinansowuje lokalną opiekę medyczną, przybory szkolne dla dzieci oraz system zaopatrzenia w wodę w postaci nowych studni i zbiorników retencyjnych.

W jaki sposób korzystają konsumenci produktów fairtrade? Produkty wytworzone w systemie Fairtrade są czasem (choć nie zawsze) droższe od tych konwencjonalnych. Nie jest to jednak kwestia finansowa, a raczej etyczna.

Fairtrade jest korzystny z punktu widzenia świadomego konsumenta. Daje on bowiem indywidualnemu nabywcy możliwość dokonania wyboru, czy swoim zakupem pozwolić zarobić np. wielkiej korporacji kosmetycznej, czy firmie, która podzieli się choćby niewielką częścią zysku ze swoimi dostawcami, przez co umożliwi pracownikom z całego swojego łańcucha dostaw korzystanie z wypracowanej wartości. W wielu przypadkach jest to różnica między egzystencją a godziwym życiem dla małych społeczności z krajów rozwijających się.